NS rijtuigen in het oostblok

Ook tot ver na de Tweede Wereldoorlog waren nog rijtuigen van de NS in het Oostblok te vinden. Zo fotografeerde Roelof Hamoen in de jaren '70 diverse voormalige NS-rijtuigen in de DDR. Verder verworven het spoorwegmuseum en de SGB in 2004 bagagewagens uit Roemenië en de voormalige DDR.

Een onbekende derde klasse blokkendoos-rijtuig op het station van Freiberg (DDR); 8 augustus 1975. Foto: R. Hamoen

Vlakbij het depot van Stendal bevond zich een NS-blokkendoos die omgebouwd was tot werkwagen. Het betreft een Cec 8500, die kennelijk een verbouwing had ondergaan, waarbij de oorspronkelijke dubbele toiletinrichting op tweederde van het rijtuig is verwijderd en vervangen door twee nieuwe aan de beide einden van de rij banken. De deuren aan de zijde van de reizigersafdeling zijn vervallen, de draairichting van de overblijvende portieren is niet gewijzigd. Het rijtuig heeft het DR-computernummer 60 50 99-28 701-9. Stendal (DDR), 3 april 1977. Foto: R. Hamoen

In een werktrein in Halberstadt bevondt zich een bijzondere combinatie van een voormalige vierassige bagagewagen van de HSM en een ex-blokkendoosrijtuig. De bagagewagen had nog de karakteristieke buik en dakopbouw en droeg het nummer DR 60 50 99-54 763-6. Dit was de voormalige NS D7593 (ex-HSM 2803). Halberstadt (DDR), 28 augustus 1977. Foto: R. Hamoen

Het blokkendoosrijtuig met het nummer DR 60 50 99-28 702-7 is als rijtuig uit de B8500-serie te herkennen. Het gaat hier om de voormalige B8517. Halberstadt (DDR), 28 augustus 1977. Foto: R. Hamoen

In Koscierzyna bevond zich nog een voormalige bagagewagen van de NS, die na de Tweede Wereldoorlog in Polen dienst heeft gedaan. De wagen is bij de PKP gebruikt als post- en bagagerijtuig. Het droeg het computernummer 50 51 92 20 184-4. Na te zijn afgevoerd kwam de wagen te staan in Olsztyn, als dienstmaterieel voor werk aan de bovenleiding, met het nummer 525950 XHA. In 1995 werd de wagen definitief afgevoerd. Lange tijd heeft de wagen daarna ten westen van het station Koscierzyna gestaan. Begin 2007 is de bagagewagen gesloopt. Niet bekend is om welke wagen het hier gaat, omdat op het rijtuig geen fabrieksplaten of oorspronkelijke nummers meer zijn aan te treffen. Wel is duidelijk dat het om een door Allan gebouwde wagen gaat. Afgaande op de wagens die na de oorlog vermist waren, moet het om de D6062, D6070, D6083 of D6086 gaan. Koscierzyna, 5 september 2002. Foto: M. Kastelijn Klik hier voor meer foto's van deze bagagewagen. Met dank aan Steffen Pötzscher, Roelof Hamoen, Patrick Meeder, Krzysztof Garski, Maykel Kastelijn en Arjen van der Donk voor de informatie over dit rijtuig.

In het voormalige Betriebswerke (Bw) Hoyerswerda staat een Nederlandse bagagewagen van het type DIV. Het gaat om een van de in de Tweede Wereldoorlog vermiste bagagerijtuigen. Mogelijk gaat het hier om de oorspronkelijke D6093. Hoyerswerda, 31 oktober 2004. Foto: F. Bauch Klik hier voor meer foto's van deze bagagewagen.

In het Poolse Deblin staat in de buurt van de werkplaats een drie-assige HSM bagagewagen. Het gaat hier om een in de Tweede Wereldoorlog vermiste bagagewagen van het type DIII. Waarschijnlijk betreft het hier een wagen die tot de HSM-series D 1705-1714, D 1717-1723, D 1729-1758, D 1760-1778, D 1789-1806 of D 1827-1887 (later NS DIII 4501-4620 en DIII 4621-4645) moet behoren. Deblin, 10 juni 2004. Foto: A van der Donk

Op het station van Rehagen-Klausdorf (DDR) heeft in 1977 een lange rij ter zijde gestelde dienstwagens gestaan van zeer diverse oorsprong. Zowel personenrijtuigen, postrijtuigen, bagagewagens als goederenwagens. Bij dit materieel bevonden zich ook twee rijtuigen van Nederlandse origine. De eerste wagen is duidelijk te herkennen als een Blokkendoos. De raamindeling wijst op een rijtuig van het type Aec dat voor de oorlog gewijzigd is in ABec. Van de serie ABec zijn tijdens de oorlog twee exemplaren vermist: ABec 8515 en ABec 8516. Waarschijnlijk betreft het hier de voormalige ABec 8515. Volgens de door de Deutsche Reichsbahn (DR) genoteerde gegevens werd dit rijtuig voor het een computernummer kreeg aangeduid als B4ümp7 204-205. Het getal 7 in de aanduiding geeft het aantal compartimenten weer, wat overeenkomst met die van een ABec. De opschriften laten zien dat het rijtuig is gebruikt als Wohnwagen Reichsbahndirection Baumechanik Königsborn. Verder is te zien dat een van de twee oorspronkelijke deuren op het balkon is dichtgezet en dat de knik in de zijwand tussen de deur en de zijwand is afgeschuind. Foto: M. Hempel

Het tweede rijtuig met Nederlandse herkomst is een post-/bagagewagen serie NS PDl 1001-1023 (ex HSM DP 3011-3033). Het rijtuig draagt het computernummer 60 50 99-55 162-0 en het opschrift Gerätewagen Uberbauwerk Berlin-Köpenick. Het betreft hier een wagen die voor het zijn computernummer kreeg het DR het nummer 870-111 heeft gehad. De door de DR genoteerde gegevens vermelden dat het om een in 1916 door Werkspoor gebouwde wagen gaat. Na de Tweede Wereldoorlog zijn vijf wagens van deze serie vermist: PDl 1002, 1008, 1015, 1019 en 1021. Hierbij is de 1015 in 1916 door Görlitz gebouwd en de 1019 en 1021 door Werkspoor in 1917. Het betreft dan ook een van deze drie wagens. Foto: M. Hempel

Naar boven ...